កំណត់ហេតុបណ្ដាញ ទេវវិទ្យា ទេវវិទ្យាដ៏មើលឃើញ ធនធានផ្សេងៗ

ថ្ងៃទី៣១៖ គាត់បានឈរលើគ្រឹះមាំនោះ

Day 31 Here He Stood

កាលពីប្រាំរយឆ្នាំមុន សកម្មភាពដ៏ក្លាហានរបស់លោក ម៉ធិន លូសើរ បានបង្កើតឲ្យមានចលនាកំណែទម្រង់ខាងឯជំនឿ…

៣០ តុលា ២០២៦អានរយៈពេល ១៦ នាទី

មើល២ដង

កាលពីប្រាំរយឆ្នាំមុន សកម្មភាពដ៏ក្លាហានរបស់លោក ម៉ធិន លូសើរ បានបង្កើតឲ្យមានចលនាកំណែទម្រង់ខាងឯជំនឿ ប៉ុន្តែលោកមិនបានធ្វើវាឡើងតែម្នាក់ឯងនោះទេ។ ចលនាកំណែទម្រង់នេះ គឺជាចលនារបស់វីរជនជាច្រើននាក់ ទាំងអ្នកដែលមានឈ្មោះល្បី និងអ្នកដែលមិនសូវមានគេស្គាល់ ដែលបានរួមចំណែកបង្កើតប្រវត្តិសាស្ត្រមួយនេះ។

គាត់បានឈរលើគ្រឹះមាំនោះ

ការរកឃើញឡើងវិញដ៏សំខាន់មួយនៃចលនាកំណែទម្រង់—ជាពិសេសដោយលោក ម៉ធិន លូសើរ (Martin Luther)—គឺថាព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះបានមកដល់យើងក្នុងទម្រង់ជាសៀវភៅមួយក្បាល នោះគឺជាព្រះគម្ពីរ។ លោក លូសើរ បានយល់អំពីការពិតដ៏មានអំណាចនេះថា៖ ព្រះអង្គរក្សានូវបទពិសោធន៍នៃការទទួលបានសេចក្តីសង្គ្រោះ និងភាពបរិសុទ្ធឲ្យនៅរស់រវើកពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ទៀត តាមរយៈសៀវភៅនៃការបើកសម្ដែង គឺមិនមែនតាមរយៈអភិបាលនៅក្នុងទីក្រុងរ៉ូមឡើយ។

សម័យកំណែទម្រង់គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ដែលផ្តល់ទាំងជីវិត និងការគំរាមកំហែងដល់ជីវិត ពីព្រោះវាពាក់ព័ន្ធនឹងការបដិសេធសម្តេចប៉ាប និងក្រុមប្រឹក្សាក្រុមជំនុំក្នុងនាមជាសិទ្ធិអំណាចដ៏ខ្ពស់ចុងក្រោយបំផុតនៅក្នុងក្រុមជំនុំ។ លោក ស៊ីលវេស្ទ័រ ព្រីរៀស (Sylvester Prierias) ដែលមានទស្សនៈផ្ទុយពីលោក លូសើរ បានសរសេរថា៖ «អ្នកណាដែលមិនទទួលយកសេចក្តីបង្រៀនរបស់ក្រុមជំនុំនៃទីក្រុងរ៉ូម និងសម្តេចប៉ាប ទុកជាច្បាប់នៃជំនឿដ៏ល្អឥតខ្ចោះទេនោះ គេគឺជាអញ្ញទិដ្ឋិកជន (អ្នកមានជំនឿឃ្លាតចាកពីសេចក្តីពិត)។ ដោយព្រោះថាព្រះគម្ពីរបានស្រូបទាញយកកម្លាំង និងអំណាចពីក្រុមជំនុំនៃទីក្រុងរ៉ូម និងសម្តេចប៉ាបផ្ទាល់ផងដែរ» (Luther, ទំព័រ១៩៣)។ ដោយសារតែហេតុផលនេះ ក្រុមជំនុំរ៉ូម៉ាំងកាតូលិកបានបណ្តេញ (Excommunicated) លោក លូសើរ ចេញពីក្រុមជំនុំរបស់ខ្លួន។ លោក ហៃកូ អូប៊ើម៉ាន់ (Heiko Oberman) បានលើកឡើងថា៖ «អ្វីដែលថ្មីនៅក្នុងលោក លូសើរ គឺគំនិតនៃការដើរតាមព្រះគម្ពីរទាំងស្រុង ដោយទាស់ប្រឆាំងនឹងអាជ្ញាធរណាមួយ មិនថាពួកគេជាសម្តេចប៉ាប ឬក្រុមប្រឹក្សាណាក៏ដោយ» (Luther, ទំព័រ២០៤)។

ការរកឃើញឡើងវិញនូវព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះដែលខ្ពង់ខ្ពស់ជាងអស់ទាំងអំណាចលើផែនដីនេះបានជះឥទ្ធិពលដល់លោក ម៉ធិន លូសើរ និងចលនាការកំណែទម្រង់ទាំងមូល។ ប៉ុន្តែ ដំណើររបស់លោក លូសើរ ក្នុងការស្វែងរកព្រះបន្ទូលនោះឲ្យឃើញឡើងវិញ គឺជាកិច្ចការដ៏សែនលំបាកមួយ ដែលបានចាប់ផ្តើមឡើងជាមួយនឹងការជួបព្យុះរន្ទះ កាលលោកមានអាយុ២១ឆ្នាំ។

សង្ឃដែលមានសេចក្តីភ័យខ្លាច

នៅថ្ងៃទី២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៥០៥ នៃគ.ស. ក្នុងពេលធ្វើដំណើរត្រឡប់មកផ្ទះវិញពីសាលាច្បាប់ លោក លូសើរ បានជួបព្យុះផ្គររន្ទះមួយដែលបានបោកបក់។ រន្ទះបានបាញ់ធ្វើឲ្យគាត់ដួលទៅលើដី។ លោកបានស្រែកឡើងថា៖ «ជួយខ្ញុំផង សន្ត ម៉ារី-អាន (St. Anne)! ខ្ញុំនឹងបួសជាសង្ឃ»។ ដប់ប្រាំថ្ងៃក្រោយមកលោក លូសើរ បានបោះបង់ការសិក្សាផ្នែកច្បាប់របស់គាត់ ដើម្បីរក្សាសន្យា ទោះបីជាការនោះបានធ្វើឲ្យឪពុករបស់គាត់មានការខកចិត្តយ៉ាងណាក៏ដោយ។

លោក លូសើរ បានគោះទ្វារសង្ឃដ្ឋាននៃក្រុមអូគូស្ទីន (Augustinian) ក្នុងទីក្រុងអ៊ែរហ្វើត (Erfurt) ហើយបានសុំអ្នកដឹកនាំក្រុមនោះឲ្យលោកចូលរួមក្នុងក្រុមបព្វជិត (the Order)។ កាលគាត់មានអាយុ២១ឆ្នាំ គាត់បានក្លាយជាសង្ឃអូគូស្ទីនម្នាក់។ ពីរឆ្នាំក្រោយមក ក្នុងអំឡុងពេលធ្វើពិធីបុណ្យអភិបូជា (Mass) ជាលើកដំបូង៖ លោក លូសើរ មានអារម្មណ៍រន្ធត់ចិត្តយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការគិតអំពីភាពឧត្តុង្គឧត្តមរបស់ព្រះជាម្ចាស់ រហូតដល់គាត់ស្ទើរតែចាកចេញពីកន្លែងនោះ ប៉ុន្តែអ្នកដឹកនាំបានបញ្ចុះបញ្ចូលឲ្យលោកនៅបន្ត។

ព្រឹត្តិការណ៍នៃភាពភ័យខ្លាច និងញាប់ញ័រនេះមិនមែនជាព្រឹត្តិការណ៍តែមួយគត់ដែលបានកើតឡើងនៅក្នុងជីវិតរបស់លោក លូសើរ នោះទេ។ ក្រោយមកលោក លូសើរ បានរម្លឹកអំពីឆ្នាំទាំងនោះវិញ ហើយមានប្រសាសន៍ថា៖ «ទោះបីជាខ្ញុំបានរស់នៅក្នុងភាពជាសង្ឃដោយគ្មានកំហុសឆ្គងណាមួយក៏ដោយ ក៏ខ្ញុំនៅមានអារម្មណ៍ថាខ្លួននៅតែជាមនុស្សបាបនៅចំពោះព្រះ ដោយមានសតិសម្បជញ្ញៈដែលមិនស្ងប់សោះឡើយ។ ខ្ញុំមិនអាចជឿបានថា ព្រះនឹងសព្វព្រះហឫទ័យដោយការបំពេញតាមចិត្តរបស់ខ្ញុំឡើយ» (Selections, ទំព័រ១២)។

លោក លូសើរ មិនបានរៀបការរហូតដល់ម្ភៃឆ្នាំក្រោយមកទៀត។ គាត់បានរៀបការជាមួយអ្នកស្រី កាធើរីណា វ៉ុន បូរ៉ា (Katharina von Bora) នៅថ្ងៃទី១៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៥២៥ នៃគ.ស.។ នេះមានន័យថា លោកបានរស់នៅជាមួយនឹងការល្បួងខាងឯផ្លូវភេទ ក្នុងនាមជាបុរសនៅលីវ រហូតដល់គាត់មានអាយុ៤២ឆ្នាំ។ ប៉ុន្តែ គាត់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «កាលនៅសង្ឃដ្ឋាន ខ្ញុំមិនបានគិតអំពីស្ត្រី លុយកាក់ ឬទ្រព្យសម្បត្តិឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ចិត្តរបស់ខ្ញុំញាប់ញ័រ និងព្រួយបារម្ភអំពីថាតើព្រះជាម្ចាស់នឹងប្រទានព្រះគុណដល់ខ្ញុំដែរឬទេ»។ បំណងប្រាថ្នាដ៏ជ្រាលជ្រៅរបស់គាត់គឺចង់ដឹងអំពីសុភមង្គលនៃការសព្វព្រះហឫទ័យពីព្រះជាម្ចាស់។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើខ្ញុំអាចជឿថា ព្រះជាម្ចាស់មិនមានព្រះទ័យខឹងក្រោធនឹងខ្ញុំទេ នោះខ្ញុំនឹងលោតកញ្ឆេងដោយមានអំណរជាមិនខាន»។

ដំណឹងល្អ៖ សេចក្តីសុចរិតនៃព្រះជាម្ចាស់

នៅឆ្នាំ១៥០៩ នៃគ.ស. មេដឹកនាំជិតដ៏ជិតស្និទ្ធ ដែលជាអ្នកផ្តល់ប្រឹក្សា និងជាមិត្តភក្ដិរបស់លោក លូសើរ គឺលោក យ៉ូហាន វ៉ន ស្តូបភីតស៍ (Johannes von Staupitz) បានអនុញ្ញាតឲ្យលោក លូសើរ ចាប់ផ្តើមបង្រៀនព្រះគម្ពីរ។ នៅឆ្នាំ១៥១២ នៃគ.ស. លោក លូសើរ (Luther) ទទួលបានសញ្ញាប័ត្របណ្ឌិតផ្នែកទេវសាស្ត្រ ពោលគឺ៣ឆ្នាំបន្ទាប់ នៅពេលដែលលោកមានអាយុ២៨ឆ្នាំ។ លោក លូសើរ បានក្លាយជាអ្នកដឹកនាំផ្នែកទេវសាស្ត្រតាមព្រះគម្ពីរនៅសាកលវិទ្យាល័យ វីឌតិនបើហ្គ (University of Wittenberg) ដែលជាតំណែងមួយលោកបានកាន់រហូតដល់ពេលលោកស្លាប់។

នៅពេលដែលលោក លូសើរ ចាប់ផ្តើមអាន សិក្សា និងបង្រៀនព្រះគម្ពីរពីភាសាដើម៖ ខគម្ពីរ «សេចក្តីសុចរិតនៃព្រះ» នៅក្នុងកណ្ឌគម្ពីរ រ៉ូម ១:១៦-១៧ បានធ្វើឲ្យសតិសម្បជញ្ញៈរបស់លោកមានភាពមិនស្ងប់ឡើយ។ ចំពោះលោក លូសើរ «សេចក្តីសុចរិតនៃព្រះ» មានន័យតែម្យ៉ាងគត់ គឺការដាក់ទណ្ឌកម្មដ៏សុចរិតរបស់ព្រះចំពោះមនុស្សមានបាប។ សម្រាប់លោក ខគម្ពីរនេះមិនមែនជា «ដំណឹងល្អ» ឡើយ ប៉ុន្តែជាសាលក្រមប្រហារជីវិត។

ប៉ុន្តែបន្ទាប់មក ក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លី សេចក្តីស្អប់ខ្ពើមទាំងអស់របស់លោក លូសើរ ចំពោះសេចក្តីសុចរិតនៃព្រះបានប្រែក្លាយទៅជាសេចក្តីស្រឡាញ់វិញ។ លោកបាននឹកចាំថា៖

«នៅទីបំផុត ដោយសារសេចក្តីមេត្តាករុណារបស់ព្រះជាម្ចាស់ ខ្ញុំបានត្រិះរិះយ៉ាងស៊ីជម្រៅអំពីការនេះទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ។ ខ្ញុំបានផ្ដោតលើអត្ថន័យនៃពាក្យទាំងនេះថា៖ «ដ្បិតសេចក្តីសុចរិតនៃព្រះ បានសម្ដែងមកក្នុងដំណឹងល្អនោះ ដោយសារសេចក្តីជំនឿ ហើយឲ្យបានសេចក្តីជំនឿចម្រើនច្រើនឡើងផង ដូចមានសេចក្តីចែងទុកមកថា "មនុស្សសុចរិតនឹងរស់នៅ ដោយអាងសេចក្តីជំនឿ"»...នេះគឺជាអត្ថន័យរបស់ខគម្ពីរនោះ៖ ដំណឹងល្អមានការបង្ហាញឲ្យឃើញអំពីសេចក្តីសុចរិតនៃព្រះ។ នេះមានន័យថា ព្រះជាម្ចាស់ប្រទានសេចក្តីសុចរិតដល់យើងតាមរយៈជំនឿ។ ដូចមានសេចក្តីចែងទុកមកថា «មនុស្សសុចរិតនឹងរស់នៅ ដោយអាងសេចក្តីជំនឿ»។

លោកបានសរុបសេចក្តីថា៖ «នៅទីនេះ ខ្ញុំមានអារម្មណ៍ថា ខ្ញុំបានកើតជាថ្មីទាំងស្រុង ហើយបានចូលទៅក្នុងស្ថានបរមសុខតាមរយៈទ្វារដែលបើកចំហ»។

ការឈរលើមូលដ្ឋានព្រះគម្ពីរ

លោក លូសើរ មិនមែនជាគ្រូគង្វាលនៃក្រុមជំនុំក្នុងទីក្រុងវីឌតិនបើហ្គ (Wittenberg) នោះទេ ប៉ុន្តែលោកបានចូលរួមបំពេញភារកិច្ចនៃការអធិប្បាយជាមួយមិត្តភក្ដិរបស់លោក ដែលជាគ្រូគង្វាលគឺលោក យូហាន ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន (Johannes Bugenhagen)។ កំណត់ត្រាបានបង្ហាញឲ្យយើងឃើញថា លោកមានការប្តូរផ្តាច់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះការអធិប្បាយព្រះបន្ទូល។ ជាឧទាហរណ៍៖ នៅឆ្នាំ១៥២២ នៃគ.ស. លោកបានអធិប្បាយចំនួន ១១៧ ដង។ នៅឆ្នាំបន្ទាប់ លោកបានអធិប្បាយចំនួន ១៣៧ ដង។ នៅឆ្នាំ១៥២៨ នៃគ.ស. លោកបានអធិប្បាយជិត ២០០ ដង។ ចាប់ពីឆ្នាំ១៥២៩ នៃគ.ស. មក យើងមានអត្ថបទអធិប្បាយរបស់លោកចំនួន ១២១ ច្បាប់។ ដូច្នេះ ជាមធ្យមក្នុងរយៈពេលបួនឆ្នាំនោះ លោកបានអធិប្បាយមួយដងរៀងរាល់ពីរថ្ងៃកន្លះ។

ក្នុងរយៈពេល២៨ឆ្នាំបន្ទាប់ លោក លូសើរ បានអធិប្បាយរាប់ពាន់ដង។ លោកបានបោះពុម្ពខិត្តប័ណ្ណ និងសៀវភៅរាប់រយក្បាល។ លោកបានប្រឈមមុខនឹងជម្លោះជាច្រើន។ លោកបានផ្តល់ដំបូន្មានដល់ប្រជាពលរដ្ឋអាល្លឺម៉ង់ជាច្រើននាក់។ លោកបានធ្វើកិច្ចការទាំងអស់នេះ ដើម្បីចែកចាយដំណឹងល្អអំពីសេចក្តីសុចរិតនៃព្រះជាម្ចាស់ដល់មនុស្សលោក។ មនុស្សទាំងនេះបានជាប់គាំងក្នុងប្រព័ន្ធមួយដែលផ្អែកលើការទទួលបានបុណ្យកុសល។ ក្នុងគ្រប់អ្វីៗទាំងអស់លោក លូសើរ មានឧបករណ៍តែមួយគត់ ដើម្បីសង្គ្រោះដំណឹងល្អនេះ កុំឲ្យគេយកទៅលក់ដូរនៅតាមទីផ្សារនានានៃក្រុង វីឌតិនបើហ្គ។ លោកបានប្រើប្រាស់ព្រះគម្ពីរ។ លោកបានប្រើព្រះគម្ពីរ ដែលជាព្រះបន្ទូលនៃព្រះជាម្ចាស់ ក្នុងលក្ខណៈប្រៀបដូចជាខ្សែតីមួយ ដើម្បីដេញពួកអ្នកដូរប្រាក់ និងពួកអ្នកលក់លិខិតលោះបាបចេញ។

នៅឆ្នាំ១៥៤៥ នៃគ.ស. ដែលជាឆ្នាំមុនពេលលោក លូសើរ ទទួលមរណភាព លោកបានមានប្រសាសន៍ដោយសង្កត់ធ្ងន់ថា «ប្រសិនបើលោកអ្នកចង់ឮព្រះជាម្ចាស់មានព្រះបន្ទូល សូមអានព្រះគម្ពីរចុះ»។ មានតែនៅក្នុងទំព័រនៃព្រះគម្ពីរប៉ុណ្ណោះ ដែលព្រះជាម្ចាស់បានមានព្រះបន្ទូល ដោយមានសិទ្ធិអំណាចដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។ មានតែនៅទីនេះទេ ដែលសិទ្ធិអំណាចចុងក្រោយស្ថិតនៅ។ មានតែចេញពីទីនេះនោះទេ ដែលអំណោយទាននៃសេចក្តីសុចរិត និងសិរីល្អរបស់ព្រះជាម្ចាស់បានមកដល់មនុស្សមានបាប ដែលនៅលើផ្លូវទៅកាន់ស្ថាននរក។

លោកបានរស់នៅតាមពាក្យសម្ដីរបស់លោក។ នៅឆ្នាំ១៥៣៣ នៃគ.ស. លោកបានសរសេរថា «អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកនេះ ខ្ញុំបានអានព្រះគម្ពីរចប់ពីរដងក្នុងមួយឆ្នាំ។ ប្រសិនបើព្រះគម្ពីរគឺជាដើមឈើដ៏ធំមាំមួន ហើយពាក្យពេចន៍ទាំងអស់គឺជាមែកតូចៗ នោះខ្ញុំបានពិនិត្យមើលគ្រប់មែកទាំងអស់ ដើម្បីដឹងថាមានអ្វីខ្លះនៅទីនោះ» (What Luther Says, វគ្គ១, ទំព័រ៨៣)។ លោក អូប៊ឺមែន បានលើកឡើងថា លោក លូសើរ បានធ្វើតាមការអនុវត្តនេះយ៉ាងហោចណាស់ដប់ឆ្នាំ (Luther, ទំព័រ១៧៣)។ ព្រះគម្ពីរបានក្លាយជាអ្វីដែលសំខាន់បំផុតសម្រាប់លោក លូសើរ ជាងមេដឹកនាំសាសនា និងអ្នកអត្ថាធិប្បាយទាំងអស់ទៅទៀត។

នៅលើគ្រឹះមាំនោះលោក លូសើរ បានឈរ ហើយយើងក៏ឈរនៅទីនេះដែរ។ យើងមិនឈរលើការកាត់សេចក្តីរបស់សម្តេចប៉ាប ឬលើសេចក្តីសម្រេចដែលក្រុមប្រឹក្សាក្រុមជំនុំបានធ្វើឡើង ឬលើមតិយោបល់ដែលតែងតែផ្លាស់ប្តូររបស់មនុស្សឡើយ។ យើងឈរលើ «ព្រះបន្ទូលពូកែជាងអំណាចដែលនៅលោកីយ៍» ពោលគឺព្រះបន្ទូលដ៏មានព្រះជន្មរស់ និងស្ថិតស្ថេរអស់កល្បជានិច្ចរបស់ព្រះជាម្ចាស់។