កំណត់ហេតុបណ្ដាញ ទេវវិទ្យា ទេវវិទ្យាដ៏មើលឃើញ ធនធានផ្សេងៗ

ថ្ងៃទី២៧៖ អ្នកខិលវិននិយមដំបូងគេបង្អស់

Day 27 The First Calvinist

កាលពីប្រាំរយឆ្នាំមុន សកម្មភាពដ៏ក្លាហានរបស់លោក ម៉ធិន លូសើរ បានបង្កើតឲ្យមានចលនាកំណែទម្រង់ខាងឯជំនឿ…

២៦ តុលា ២០២៦អានរយៈពេល ១២ នាទី

មើល២ដង

កាលពីប្រាំរយឆ្នាំមុន សកម្មភាពដ៏ក្លាហានរបស់លោក ម៉ធិន លូសើរ បានបង្កើតឲ្យមានចលនាកំណែទម្រង់ខាងឯជំនឿ ប៉ុន្តែលោកមិនបានធ្វើវាឡើងតែម្នាក់ឯងនោះទេ។ ចលនាកំណែទម្រង់នេះ គឺជាចលនារបស់វីរជនជាច្រើននាក់ ទាំងអ្នកដែលមានឈ្មោះល្បី និងអ្នកដែលមិនសូវមានគេស្គាល់ ដែលបានរួមចំណែកបង្កើតប្រវត្តិសាស្ត្រមួយនេះ។

អ្នកខិលវិននិយមដំបូងគេបង្អស់

លោក ថេអូឌ័រ ប៊ីហ្សា (Theodore Beza) បានកើតក្នុងគ្រួសារដែលមានកិត្តិយសមួយនៅក្នុងប្រទេសបារាំង។ គាត់បានទទួលការអប់រំដ៏ល្អប្រសើរ ដើម្បីត្រៀមខ្លួនសម្រាប់អាជីពជាមេធាវី។

តាមរយៈផែនការដ៏ល្អរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ទ្រង់បានបញ្ជូនគាត់ឲ្យទៅសិក្សាជាមួយលោក ម៉ែលឈ័រ វុលម៉ារ (Melchior Wolmar) កាលក្នុងវ័យប្រាំបួនឆ្នាំ។ លោក វុលម៉ារ គឺជាជនជាតិអាល្លឺម៉ង់កាន់តាមលទ្ធិលូទែរនិយម ដែលបានបង្រៀនលោក ប៊ីហ្សា នូវភាសាក្រិក និងភាសាឡាតាំង។ លោកក៏បានបង្រៀនលោក ប៊ីហ្សា អំពីព្រះគ្រីស្ទផងដែរ។ លោក ប៊ីហ្សា បាននិយាយអំពីការចាប់ផ្តើមការសិក្សាជាមួយលោក វុលម៉ារ ដោយមានប្រសាសន៍ថា វាគឺជា «ការចាប់ផ្តើមនៃអ្វីៗដែលល្អទាំងអស់ដែលខ្ញុំទទួលបានតាំងពីពេលនោះមក ហើយដែលខ្ញុំសង្ឃឹមថានឹងទទួលបាននៅពេលក្រោយក្នុងជីវិតអនាគតរបស់ខ្ញុំ»។

ដៃគូសហការដ៏សំខាន់របស់លោក ខិលវិន

បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការសិក្សារបស់គាត់ លោក ប៊ីហ្សា បានរស់នៅក្នុងជីវិតដ៏ព្រៃផ្សៃ និងអសីលធម៌នៅក្នុងទីក្រុងប៉ារីសអស់រយៈពេលដប់ឆ្នាំ។ ក្នុងអំឡុងពេលនោះ គាត់បានធ្លាក់ខ្លួនឈឺយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ហើយស្ទើរតែស្លាប់។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅក្នុងឆ្នាំ១៥៤៨ នៃគ.ស. លោក ប៊ីហ្សា មានការផ្លាស់ប្តូរចិត្តគំនិត។ គាត់បានស្ដារការប្ដេជ្ញាចិត្តរបស់គាត់ចំពោះព្រះយេស៊ូវ ហើយបានចាកចេញពីប្រទេសបារាំង ដើម្បីទៅកាន់ប្រទេសស្វីសក្នុងគោលបំណងគាំទ្រដល់ចលនាកំណែទម្រង់។ នៅប្រទេសស្វីស គាត់បានចាប់ផ្តើមបង្រៀនគ្រូគង្វាលនៅក្នុងទីក្រុងឡូសាន (Lausanne)។ នៅឆ្នាំ១៥៥៨ នៃគ.ស. ថ្នាក់ដឹកនាំបានអញ្ជើញលោក ប៊ីហ្សា ទៅកាន់ទីក្រុងហ្សឺណែវ ដើម្បីធ្វើការជាមួយលោក ចន ខិលវិន។ លោក ប៊ីហ្សា និងលោក ខិលវិន បានបង្កើតមិត្តភាពដ៏រឹងមាំមួយនៅក្នុងឆ្នាំចុងក្រោយនៃជីវិតរបស់លោក ខិលវិន។ លោក ខិលវិន បានសរសេរថា «ខ្ញុំស្រឡាញ់លោក ប៊ីហ្សា យ៉ាងខ្លាំង ដែលគាត់បានស្រឡាញ់ខ្ញុំខ្លាំងជាងបងប្អូន និងគោរពខ្ញុំជាងឪពុកទៅទៀត»។

លោក ប៊ីហ្សា បានចំណាយពេលពេញមួយជីវិតរបស់គាត់នៅទីក្រុងហ្សឺណែវ លើកលែងតែការធ្វើដំណើរមួយចំនួននៅខាងក្រៅទីក្រុងនៃរដ្ឋរបស់ប្រទេសស្វីស។ ពេលវេលារបស់គាត់នៅទីនោះច្រើនតែជួបនូវទុក្ខលំបាក។ គាត់មិនដែលដឹងថា តើក្រុមអ្នកកាន់សាសនាកាតូលិកនឹងវាយប្រហារទីក្រុង និងសម្លាប់ប្រជាជននៅពេលណានោះទេ។ លោកក៏ត្រូវតតាំងនឹងអំណះអំណាងរបស់ក្រុមអ្នកកាន់តាមលទ្ធិលូទែរនិយម ដែលកាន់តែរីកដុះដាលឡើងប្រឆាំងនឹងក្រុមអ្នកកាន់តាមជំនឿបែបកំណែទម្រង់ប្រូតេស្តង់ផងដែរ។

អ្នកការពារទីក្រុងហ្សឺណែវ

លោក ប៊ីហ្សា បានជះឥទ្ធិពលដល់ចលនាកំណែទម្រង់ក្នុងរបៀបជាច្រើន។ ជាដំបូង គាត់បានទទួលយកការទទួលខុសត្រូវក្នុងការដឹកនាំចលនាកំណែទម្រង់នៅទីក្រុងហ្សឺណែវ បន្ទាប់ពីលោក ខិលវិន បានទទួលមរណភាពក្នុងឆ្នាំ១៥៦៤ នៃគ.ស.។ ក្នុងរយៈពេលសែសិបឆ្នាំបន្ទាប់ លោក ប៊ីហ្សា បានបម្រើការងារជាគ្រូគង្វាល និងជាសាស្ត្រាចារ្យ។ គាត់បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសបារាំង ដើម្បីជួយដល់គ្រីស្ទបរិស័ទប្រូតេស្តង់ដែលកំពុងជួបការលំបាកនៅទីនោះ ហើយបានចូលរួមក្នុងការជជែកដេញដោលគ្នាជាមួយក្រុមអ្នកកាន់សាសនាកាតូលិក និងក្រុមអ្នកកាន់តាមលទ្ធិលូទែរនិយម។

ច្បាស់ណាស់ លោក ចន ខិលវិន គឺជាបិតានៃលទ្ធិខិលវិននិយម (Calvinism) ប៉ុន្តែប្រហែលលោក ប៊ីហ្សា ជាអ្នកកាន់តាមលទ្ធិខិលវិននិយមដំបូងគេ។ លោកក៏បានបង្កើតអ្វីដែលយើងហៅនៅពេលនេះថាជាលទ្ធិខិលវិននិយម តាមរយៈការពន្យល់ និងការការពារសេចក្តីបង្រៀនដោយពឹងលើព្រះគម្ពីរដែលលោក ខិលវិន បានរកឃើញឡើងវិញ។ តាមរយៈការបង្រៀន និងការសរសេររបស់គាត់ លោក ប៊ីហ្សា បានការពារគំនិតដែលថា ព្រះជាម្ចាស់បានរាប់មនុស្សមានបាបជាសុចរិត ដោយសារការបំពាក់សេចក្តីសុចរិតរបស់ព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទ។ លោកបានពន្យល់អំពីភាពយុត្តិធម៌នៃការតម្រូវទុកជាមុន (អេភេសូរ ១:១១) បែបពីរយ៉ាង ហើយលោកក៏បានពណ៌នាអំពីការកំសាន្តចិត្ត ដែលអ្នកជឿទទួលបានពីការលោះបាបដ៏ជាក់លាក់របស់ព្រះគ្រីស្ទផងដែរ។

ក្រៅពីការដឹកនាំក្រុមជំនុំលោក ប៊ីហ្សា ក៏បានសរសេរសៀវភៅសំខាន់ៗ ដើម្បីជួយដល់ចលនាកំណែទម្រង់ដែលនិយាយភាសាបារាំងដែលទើបនឹងកើតជាក្រុមជំនុំ ឲ្យរីកចម្រើនផងដែរ។ ការបកប្រែព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មីគឺជាអ្វីដែលនាំឲ្យលោក ប៊ីហ្សា មានភាពល្បីល្បាញបំផុតក្នុងមួយជីវិតរបស់គាត់ ជាពិសេសការបកប្រែដែលមានឈ្មោះថា "Annotations of the New Testament" (ដែលមានន័យថា «កំណត់សម្គាល់នៃព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី»)។ សៀវភៅដ៏សំខាន់នេះមានអត្ថបទភាសាក្រិកនៃព្រះគម្ពីរសញ្ញាថ្មី ភាសាឡាតាំង វ៉ុលកាត (Latin Vulgate) និងការបកប្រែជាភាសាឡាតាំងផ្ទាល់របស់លោក ប៊ីហ្សា។ លោក ប៊ីហ្សា បានបន្ថែមកំណត់សម្គាល់នៅខាងក្រោមទំព័រ និងការពន្យល់ផ្ទាល់ខ្លួន ដើម្បីបង្ហាញថាជំនឿតាមបែបកំណែទម្រង់មានមូលដ្ឋានផ្អែកលើព្រះគម្ពីរផ្ទាល់។ កំណត់សម្គាល់របស់គាត់នៅក្នុងសៀវភៅ "Annotations" បានជះឥទ្ធិពលដល់ព្រះគម្ពីរភាសាអង់គ្លេសឆ្នាំ១៥៦០ នៃគ.ស. ដែលគេស្គាល់ថាជាព្រះគម្ពីរទីក្រុងហ្សឺណែវ (Geneva Bible) ដែលបានក្លាយជាព្រះគម្ពីរដ៏ពេញនិយមបំផុតក្នុងចំណោម ក្រុមជំនុំពួកព្យួរីតិន។ ពួកអ្នកបកប្រែព្រះគម្ពីរ ឃីង ជេមស៍ (King James Bible) នៅឆ្នាំ១៦១១ នៃគ.ស. បានប្រើប្រាស់អត្ថបទភាសាក្រិកដែលលោក ប៊ីហ្សា បានបោះពុម្ពផ្សាយ។

ការស្ថិតនៅក្រោមព្រះហស្តដ៏មានព្រះចេស្ដារបស់ព្រះជាម្ចាស់

លោក ប៊ីហ្សា បានទទួលមរតកពីទស្សនៈព្រះគម្ពីររបស់លោក ខិលវិន អំពីអធិបតេយ្យភាពដ៏ផ្អែមល្ហែមរបស់ព្រះជាម្ចាស់ លើគ្រប់ផ្នែកទាំងអស់នៃជីវិតមនុស្សលោក។ បន្ទាប់ពីលោក ខិលវិន បានទទួលមរណភាព លោក ប៊ីហ្សា បានឆ្លងកាត់គ្រាលំបាកៗ និងបានជួបប្រទះនឹងបញ្ហាប្រឈមជាច្រើនដែលធ្វើឲ្យគាត់ពឹងផ្អែកលើព្រះជាម្ចាស់។ នៅឆ្នាំ១៥៨៧ នៃគ.ស. ក្នុងកំឡុងពេលដែលពួកកាតូលិកហៀបនឹងវាយដណ្តើមយកទីក្រុងហ្សឺណែវ លោក ប៊ីហ្សា បានលើកទឹកចិត្តដល់ក្រុមជំនុំរបស់គាត់ ឲ្យទុកចិត្តលើការដឹកនាំដ៏សប្បុរសរបស់ព្រះវរបិតាដែលគង់នៅស្ថានសួគ៌៖

«សេចក្តីបង្រៀននេះបានផ្តល់ឲ្យយើងមាននូវការកំសាន្តចិត្តយ៉ាងខ្លាំង។ សេចក្តីបង្រៀននេះជួយឲ្យយើងសម្លឹងឃើញថា តាមរយៈព្រះចេស្ដារបស់ព្រះជាម្ចាស់ គឺទ្រង់កាត់បន្ថយ និងត្រួតពិនិត្យកំហឹងរបស់តោដែលឃ្លាន (សត្រូវ) នោះ។ ព្រះជាម្ចាស់នឹងមិនអនុញ្ញាតឲ្យសត្រូវធ្វើអ្វីមួយទាស់ប្រឆាំងនឹងកូនៗរបស់ព្រះអង្គ ដែលមិនមែនសម្រាប់សេចក្តីល្អ និងប្រយោជន៍របស់ពួកគេនោះទេ។ សាវ័ក ប៉ុល បានមានប្រសាសន៍ប្រាប់យើងអំពីការនេះនៅក្នុងកណ្ឌគម្ពីរ រ៉ូម ៨:២៨ ហើយក៏បានបង្ហាញដល់យើងតាមរយៈគំរូផ្ទាល់ខ្លួនរបស់លោកនៅក្នុងកណ្ឌគម្ពីរ ២កូរិនថូស ១២:១៧ ផងដែរ។»

ដូចដែលលោកបានមានប្រសាសន៍ប្រាប់ដល់អ្នកស្តាប់របស់លោក នោះសេចក្តីសង្ឃឹមតែមួយគត់របស់យើងគឺថា ព្រះជាម្ចាស់នៃយើងកំពុងគ្រប់គ្រង—គឺគ្រប់គ្រងយ៉ាងពេញលេញរហូតដល់ព្រះអង្គអាចសង្គ្រោះយើងចេញពីអំពើបាបរបស់យើង នៅពេលដែលយើងបានស្លាប់ទាំងស្រុងខាងឯវិញ្ញាណនៅឡើយ។

ក្នុងនិស្ស័យធម្មជាតិរបស់យើង គឺគ្មានអ្វីក្រៅតែពីការបះបោរដ៏ខ្លាំងក្លា និងចិត្តរឹងចចេសបំផុតនោះឡើយ។ ការនេះគឺជាការពិត រហូតដល់ព្រះវិញ្ញាណនៃព្រះបានដកយកភាពងងឹតនេះចេញពីការយល់ដឹងរបស់យើង។ បើគ្មានជំនួយទេ នោះការយល់ដឹងរបស់យើងក៏មិនអាច ហើយនឹងមិនពិចារណាលើអ្វីៗដែលជារបស់ព្រះជាម្ចាស់ឡើយ (២កូរិនថូស ៣:៥)។ ទីពីរ ព្រះវិញ្ញាណកែប្រែភាពរឹងចចេសនៃឆន្ទៈរបស់យើង។ ឆន្ទៈនៃនិស្ស័យធម្មជាតិរបស់យើងគឺជាសត្រូវនឹងព្រះ និងជាសត្រូវជាមួយអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងដែលល្អពិតប្រាកដ (រ៉ូម ៥:១០ និង ៨:៧)។

លោក ប៊ីហ្សា បានឃើញថា ដោយសារព្រះជាម្ចាស់គ្រងរាជ្យ និងមានគ្រប់ព្រះចេស្ដាទាំងស្រុង នោះគ្រីស្ទបរិស័ទអាចមានសង្ឃឹមលើសេចក្តីល្អរបស់ព្រះអង្គក្នុងការសង្គ្រោះពួកគេ និងការពារពួកគេពីគ្រោះថ្នាក់នានានៃដំណើរជីវិតនៅលើផែនដីនេះ។