កំណត់ហេតុបណ្ដាញ ទេវវិទ្យា ធនធានផ្សេងៗ ទេវវិទ្យាដ៏មើលឃើញ

ថ្ងៃទី២៩៖ គ្រូគង្វាលផ្នែករដ្ឋបាល

Day 29 The Administrative Pastor

កាលពីប្រាំរយឆ្នាំមុន សកម្មភាពដ៏ក្លាហានរបស់លោក ម៉ធិន លូសើរ បានបង្កើតឲ្យមានចលនាកំណែទម្រង់ខាងឯជំនឿ…

២៨ តុលា ២០២៦អានរយៈពេល ១២ នាទី

មើល១ដង

កាលពីប្រាំរយឆ្នាំមុន សកម្មភាពដ៏ក្លាហានរបស់លោក ម៉ធិន លូសើរ បានបង្កើតឲ្យមានចលនាកំណែទម្រង់ខាងឯជំនឿ ប៉ុន្តែលោកមិនបានធ្វើវាឡើងតែម្នាក់ឯងនោះទេ។ ចលនាកំណែទម្រង់នេះ គឺជាចលនារបស់វីរជនជាច្រើននាក់ ទាំងអ្នកដែលមានឈ្មោះល្បី និងអ្នកដែលមិនសូវមានគេស្គាល់ ដែលបានរួមចំណែកបង្កើតប្រវត្តិសាស្ត្រមួយនេះ។

គ្រូគង្វាលផ្នែករដ្ឋបាល

គំនូររបស់លោកលូកាស ក្រាណាក់ ដឺ យើងគ័រ (Lucas Cranach the Younger) ដែលមានចំណងជើងថា «ចម្ការទំពាំងបាយជូររបស់ព្រះអម្ចាស់» (Der Weinberg des Herrn ឆ្នាំ១៥៦៩ នៃគ.ស.) មានតាំងបង្ហាញនៅឯព្រះវិហារ សន្ត ម៉ារី (St. Mary’s Church) ក្នុងទីក្រុងវិឌតិនបើហ្គ (Wittenberg) នៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។ ផ្ទាំងគំនូរនេះមានបង្ហាញពីអ្នកកែទម្រង់នៃទីក្រុងវិឌតិនបើហ្គ ដែលកំពុងធ្វើការរួមគ្នាជាកសិករនៅលើកូនភ្នំមួយ។ ពួកគេកំពុងថែទាំរុក្ខជាតិដែលកំពុងលូតលាស់ និងប្រមូលផលដំណាំ។

កិច្ចការនេះគឺពិបាក ប៉ុន្តែអ្នកកំណែទម្រង់ទាំងនេះបានធ្វើការរួមគ្នាដើម្បីបង្កើតឲ្យមានលទ្ធផលដ៏អស្ចារ្យ។

លោក យូហាន ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន (Johannes Bugenhagen) ដែលជាគ្រូគង្វាលនៃព្រះវិហារ សេន្ត ម៉ារី ស្លៀកអាវផាយពណ៌ស្រាល ក្នុងពេលដែលលោកកំពុងជ្រោយដី។ លោកឈរក្បែរលោក ម៉ធិន លូសើរ និងលោក ភីលីព មេឡង់តុន ទោះបីជាលោកមិនសូវល្បីល្បាញដូចពួកលោកទាំងពីរនាក់នោះក្តី។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោកក៏បានធ្វើការយ៉ាងឧស្សាហ៍ ព្យាយាមជាមួយពួកលោកទាំងពីរ នៅឯព្រះវិហារ សេន្ត ម៉ារី ហើយក្រោយមកនៅសាកលវិទ្យាល័យ វិឌតិនបើហ្គ (University of Wittenberg)។

អ្នកកែទម្រង់បួនផ្នែក

លោក យូហាន ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន—ដែលពេលខ្លះគេហៅឈ្មោះថា លោក យូហាន ប៉ូមេរ៉ានីស (Johannes Pomeranius) ផងដែរនោះ—គាត់គឺជាគ្រូគង្វាលម្នាក់ដែលបានជួយដល់សម័យកំណែទម្រង់តាមរបៀបច្បាស់លាស់ចំនួនបួនយ៉ាង នេះបើយោងតាមលោក ឃឺត ហែនដែល (Kurt Hendel)។ តួនាទីទាំងនេះរួមមាន ទេវវិទូ (អ្នកបកស្រាយអត្ថបទព្រះគម្ពីរ) គ្រូគង្វាល ព្រមទាំងអ្នកកែទម្រង់សង្គម និងអ្នករៀបចំចាត់ចែងក្រុមជំនុំ (Johannes Bugenhagen, ទំព័រ១១)។

លោក ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន គឺជាទេវវិទូម្នាក់ដែលភាគច្រើនបានរៀនសូត្រដោយខ្លួនឯងផ្ទាល់ ដោយលោកមិនមានការអប់រំជាផ្លូវការច្រើនក្នុងផ្នែកទេវវិទ្យានោះទេ។ លោកបានអានព្រះគម្ពីរយ៉ាងច្រើន និងសំណេររបស់អ្នកដឹកនាំពួកក្រុមជំនុំដើម ដែលគេស្គាល់ថាជាពួកបិតុវិជ្ជា (patristic fathers)។ លោកចេះភាសាឡាតាំងយ៉ាងស្ទាត់ជំនាញ។ ជាចុងក្រោយ លោក ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន ទទួលបានសញ្ញាប័ត្របណ្ឌិតផ្នែកទេវវិទ្យាពីសាកលវិទ្យាល័យ វិឌតិនបើហ្គ ហើយលោកក៏បានបង្រៀនទេវវិទ្យានៅទីនោះផងដែរ។ លោក ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន ប្រហែលជាមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញបំផុតតាមរយៈសេចក្តីអត្ថាធិប្បាយលើកណ្ឌគម្ពីរទំនុកតម្កើង បោះពុម្ពក្នុងឆ្នាំ១៥២៤ នៃគ.ស. ទោះបីជាលោកបានសរសេរសេចក្តីអត្ថាធិប្បាយលើកណ្ឌគម្ពីរយេរេមា និងម៉ាថាយផងដែរ។ លោកក៏បានបកប្រែព្រះគម្ពីរទៅជាភាសាអាល្លឺម៉ង់សាមញ្ញ (Low German) ផងដែរ។

ដោយសារភាគច្រើនលោក ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន បានបំពេញកិច្ចការជាគ្រូគង្វាលប្រចាំមណ្ឌលនៅព្រះវិហារ សេន ម៉ារី ក្នុងក្រុងវិឌតិនបើហ្គអស់រយៈពេលសាមសិបឆ្នាំ នោះកិច្ចការប្រចាំថ្ងៃភាគច្រើនរបស់លោកគឺការមើលថែទាំសហគមន៍។ ក្នុងចំណោមតួនាទីទាំងអស់របស់លោក ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន គឺលោកមានជំនាញពិសេសក្នុងការរៀបចំចាត់ចែងក្រុមជំនុំថ្មីៗចលនានៃការកំណែទម្រង់ និងជីវិតរស់នៅក្នុងទីក្រុងជុំវិញក្រុមជំនុំទាំងនោះ។

ការគ្រប់គ្រងចលនា

លោក ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន មានជំនាញយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការបង្កើតអង្គភាពក្រុមជំនុំថ្មីៗសម្រាប់មណ្ឌល ទីក្រុង និងតំបន់នានាដែលបានចូលរួមក្នុងចលនានៃការកំណែទម្រង់។ សម្រាប់លោក នេះគឺជាអ្វីដែលលើសពីការងារទៅទៀត។ លោក វ៉លធ័រ រូសៀស (Walter Ruccius) បានលើកឡើងថា កិច្ចការរបស់លោក ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន ក្នុងការគ្រប់គ្រង គឺជាអំណោយទានពិសេសមួយក្នុងចំណោមអំណោយទានពិសេសទាំងពីររបស់លោក។ លោក រូសៀស បានសរសេរថា ក្រៅពីមាន «ភក្តីភាពយ៉ាងខ្លាំងចំពោះអ្វីដែលលោកគិតថាជាសេចក្តីពិត» លោក ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន ក៏មាន «អំណោយទាននៃសណ្ដាប់ធ្នាប់» ផងដែរ (John Bugenhagen Pomeranus, ទំព័រ៣)។ លោក ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន បានប្រើប្រាស់ «អំណោយទាននៃសណ្ដាប់ធ្នាប់» របស់លោក ដើម្បីកសាងប្រព័ន្ធសង្គម និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងដ៏រឹងមាំសម្រាប់សហគមន៍ថ្មីៗនៃចលនាការកំណែទម្រង់។

សៀវភៅ «បទបញ្ជាក្រុមជំនុំ» (ឃឺខិនអរដនុងិន "Kirchenordnungen") របស់លោក ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន មានរៀបរាប់អំពីរបៀបដែលក្រុមនយោបាយ និងក្រុមជំនុំក្នុងស្រុកអាចពឹងផ្អែកលើគ្នាទៅវិញទៅមកបាន ព្រមទាំងអំពីរបៀបចាត់ចែងរចនាសម្ព័ន្ធនៃក្រុមជំនុំនីមួយៗផងដែរ។ ការចែករំលែក និងការផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធកិច្ចការសង្គមស៊ីវិល និងរចនាសម្ព័ន្ធក្រុមជំនុំទាំងនេះបានជួយឲ្យចលនានៃកំណែទម្រង់រីករាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័ស ជាដំបូងនៅក្នុងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ហើយបន្ទាប់មកនៅក្នុងតំបន់ស្កង់ឌីណាវី (Scandinavia)។

ក្នុងនាមជាមនុស្សម្នាក់ដែលបានគិតយ៉ាងស៊ីជម្រៅអំពីសាសនា និងមានជំនាញខាងការចាត់ចែងយ៉ាងប៉ិនប្រសព្វ លោក ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន បានជួយដល់ចលនានៃការកំណែទម្រង់យ៉ាងច្រើន តាមរយៈការបង្កើត និងការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធដែលមានភាពជាក់ស្តែងបំផុត។ ទោះបីជាកិច្ចការប្រចាំថ្ងៃនៃសៀវភៅ «ឃឺខិនអរដនុងិន» (បទបញ្ជាក្រុមជំនុំ) អាចហាក់ដូចជាប្លែកចំពោះគំនិតទំនើបរបស់យើងអំពីរបៀបដែលក្រុមជំនុំ និងរដ្ឋគួរមានទំនាក់ទំនងនឹងគ្នាក៏ដោយក៏កិច្ចការរបស់លោក ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន បានបង្ហាញអំពីសារៈសំខាន់នៃការប្រើប្រាស់អំណោយទានខាងការគ្រប់គ្រង ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយ ដំណឹងល្អដែរ។

មិត្តភាពជាមួយលោក លូសើរ

ក្នុងអំឡុងពេលនៃការសរសេរ ការចាត់ចែង ការរៀបចំ និងការធ្វើដំណើរ លោក ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន ក៏បានរក្សាទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយក្រុមអ្នកកំណែទម្រង់នៃទីក្រុងវីឌតិនបើហ្គ ក្នុងនាមជាមិត្តភក្ដិ និងជាគ្រូគង្វាលរបស់ពួកគេផងដែរ។ លោកមានភាពជិតស្និទ្ធជាមួយលោក លូសើរ។ លោក ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន បានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ឲ្យលោក លូសើរ និងអ្នកស្រី កាធើរីណា វ៉ុន បូរ៉ា (Katherina von Bora) គាត់ក៏បានជ្រមុជទឹកឲ្យកូនៗរបស់ពួកគេ និងបានបម្រើការងារជាសង្ឃដែលលោក លូសើរ បានសារភាពបាបជាមួយដែរ។

នៅពេលលោក ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន បានអធិប្បាយនៅក្នុងពិធីបុណ្យសពរបស់លោក លូសើរ នៅថ្ងៃទី២២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៥៤៦ នៃគ.ស. លោកមានក្តីបារម្ភថា លោកនឹង «មិនអាចនិយាយបានឡើយដោយសារតែទឹកភ្នែករបស់លោក»។ បន្ទាប់ពីលោកបានអរព្រះគុណដល់ព្រះជាម្ចាស់ចំពោះសេចក្តីក្លាហានរបស់លោក លូសើរ ក្នុងការប្រឆាំងនឹងអំពើពុករលួយនៅក្នុងសាសនាចក្ររ៉ូម៉ាំងកាតូលិក ទោះបីជាត្រូវប្រឈមមុខនឹង «ការបៀតបៀន និងការចោទប្រកាន់ដែលខុសពីការពិត» ក៏ដោយក៏លោក ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន បានអធិស្ឋានថា «សូមការពារសហគមន៍គ្រីស្ទបរិស័ទដ៏កំសត់របស់ព្រះអង្គ...សូមរក្សាគ្រូអធិប្បាយដែលស្មោះត្រង់ និងល្អៗទុកក្នុងក្រុមជំនុំរបស់ព្រះអង្គ» ("A Christian Sermon")។

ការជជែកដេញដោលអំពី ចម្ការទំពាំងបាយជូរ

ខណៈពេលដែលលោក ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន បានអធិស្ឋានសុំភាពស្មោះត្រង់ និងការស៊ូទ្រាំនៅក្នុងកិច្ចការនៃការអធិប្បាយ ផ្ទាំងគំនូរ «ចម្ការទំពាំងបាយជូររបស់ព្រះអម្ចាស់» របស់លោក ក្រាណាក់ ក៏បានបង្ហាញអំពីក្រុមអ្នកកំណែទម្រង់នៃទីក្រុងវីឌតិនបើហ្គ ជាក្រុមអ្នកផ្សាយដំណឹងល្អ និងគ្រូអធិប្បាយដែលកំពុងធ្វើការជាមួយគ្នា ដើម្បីថែទាំ និងជួយក្រុមជំនុំឲ្យរីកចម្រើន ឈានទៅរកភាពពេញវ័យសម្រាប់ព្រះគ្រីស្ទដែរ។

ទាំងសម្ដីរបស់លោក ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន និងផ្ទាំងគំនូរនៃក្រុមជំនុំរបស់លោក ក្រាណាក់ គឺបានបង្កឲ្យមានជម្លោះជាច្រើន។ នៅក្នុងផ្ទាំងគំនូរ «ចម្ការទំពាំងបាយជូរ» លោក ក្រាណាក់ បង្ហាញអំពីថ្នាក់ដឹកនាំក្រុមជំនុំកាតូលិករ៉ូម៉ាំង ដែលកំពុងបំផ្លាញដើមទំពាំងបាយជូរ ដុតបំផ្លាញភោគផល និងចាក់ថ្មបំពេញអណ្តូងដោយគ្មានការគោរពអ្វីសោះឡើយ។ សម្ដីរបស់លោក ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន អំពីក្រុមជំនុំកាតូលិករ៉ូម៉ាំងគឺដូចគ្នាទៅនឹងផ្ទាំងគំនូររបស់លោក ក្រាណាក់ ដែរ។ នៅក្នុងសេចក្តីអធិប្បាយនៅឯពិធីបុណ្យសពរបស់លោក លូសើរ៖ លោក ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន បាននិយាយប្រឆាំងនឹង «ការប្រមាថដោយចិត្តក្លាហាន គួរឲ្យរន្ធត់ និងធ្ងន់ធ្ងររបស់អ្នកដែលមានទស្សនៈផ្ទុយ និងពួកសង្ឃដែលរឹងចចេស» ព្រមទាំង «សម្តេចប៉ាបដ៏អាក្រក់»។ លោកបានប្រើពាក្យសម្ដីវាយប្រហារខ្លាំងៗ ដើម្បីប្រៀបធៀបក្រុមជំនុំនៃទីក្រុងរ៉ូមទៅនឹង បាប៊ីឡូន។

ការវាយប្រហារនៅក្នុងផ្ទាំងគំនូរលើអាសនៈរបស់លោក ក្រាណាក់ និងសុន្ទរកថារបស់លោក ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន បានបង្ហាញអំពីអ្វីដែលសំខាន់ក្នុងកំឡុងសម័យកំណែទម្រង់ និងចិត្តឆេះឆួលដែលពួកអ្នកកំណែទម្រង់មាន។ ពួកគាត់ជឿថា ជំនឿគ្រីស្ទបរិស័ទគឺដូចជាចម្ការទំពាំងបាយជូរដែលជារបស់ព្រះយេស៊ូវ។ ប្រសិនបើព្រះយេស៊ូវយាងមកវិញភ្លាមៗដើម្បីសម្គាល់គ្រាចុងក្រោយ ដែលជាព្រឹត្តិការណ៍មួយដែលលោក ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន ជឿថានឹងកើតឡើងក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ គឺលោក ប៊ូហ្គេនហាហ្គេន ចង់ធ្វើការដោយមមារញឹក «នៅក្នុងចម្ការទំពាំងបាយជូររបស់ព្រះអម្ចាស់» ជាមួយមិត្តភក្ដិនៅទីក្រុងវីឌតិនបើហ្គរបស់លោក។